Ο Αναστάσιος Βάρβογλης διατέλεσε καθηγητής Οργανικής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Πλέον, αντικείμενό του αποτελεί η συγγραφή ιστορικών και εκπαιδευτικών βιβλίων Χημείας, ενώ παράλληλα συνεχίζει να δραστηριοποιείται στο χώρο της εκλαΐκευσής της, έχοντας ήδη έξι βιβλία αυτού του είδους στο ενεργητικό του. Επίσης είναι τακτικός συνεργάτης της ελληνικής έκδοσης του περιοδικού Scientific American.

Έχοντας πίσω σας μια πλήρη σταδιοδρομία στον χώρο της Χημείας, ποια κρίνετε ότι ήταν αυτά τα βιώματα/εμπειρίες που σας ώθησαν προς αυτόν τον επιστημονικό τομέα;
Η επιλογή μου ήταν βέβαια συνειδητή, σε μια εποχή όπου κανείς έδινε εισαγωγικές εξετάσεις με σκοπό να περάσει σε ένα μόνο Τμήμα ενός Πανεπιστημίου (ή το πολύ σε δύο, με ξεχωριστές εξετάσεις). Η Χημεία, παρά τον ελάχιστα ελκυστικό τρόπο με τον οποίο διδασκόταν τη δεκαετία του 1950, είχε ανέκαθεν μια γοητεία, τουλάχιστον σε εμένα, εξαιτίας των εντυπωσιακών μεταμορφώσεων της ύλης που βιώνονται, χωρίς συνήθως να συνειδητοποιούνται, σε κάθε πτυχή της καθημερινής μας ζωής. Παρά την έλλειψη εργαστηρίου και πειραμάτων, η στεγνή περιγραφή ενός χημικού φαινομένου ή μιας ουσίας, ακόμη και η αναγραφή μιας χημικής εξίσωσης, ηλέκτριζαν τη φαντασία μου και με παρότρυναν να εμβαθύνω στην επιστήμη που αργότερα έμελλε να αποκληθεί «κεντρική» εξαιτίας της γενικότερης σημασίας της. Φιλοδοξία μου ήταν να συμβάλω κι εγώ στην πρόοδο της Χημείας και να μπορέσω κάποτε να μεταδώσω τις γνώσεις μου στους νεότερους.
Κάνοντας μια ανασκόπηση του ερευνητικού σας έργου, ποιο θεωρείται ότι ήταν το σημαντικότερο «λιθαράκι» το οποίο εκ μέρους σας τοποθετήσατε στο χημικό οικοδόμημα;
Αναμφίβολα, από καθαρά επιστημονική άποψη, είχα αξιόλογη συμβολή – με πρωτότυπες εργασίες, άρθρα επισκόπησης και βιβλία – στον τομέα της οργανικής χημείας του «πολυσθενούς» ιωδίου, δηλαδή στις ανώτερες βαθμίδες οξείδωσης του στοιχείου, όπου αποκτά χαρακτηριστικά μετάλλου. Κάνοντας μια νοερή ανασκόπηση, πιστεύω ότι πολλές νέες αντιδράσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα στην οργανική σύνθεση ξεκίνησαν άμεσα ή έμμεσα από το ταπεινό εργαστήριο του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Εντούτοις, θεωρώ εξίσου σημαντική τη συγγραφή μιας σειράς εκλαϊκευμένων βιβλίων σχετικά με τη Χημεία που άρχισα τη δεκαετία του 1990 και συνεχίζω, προσπαθώντας να αναδείξω κάποιες γοητευτικές πλευρές της Χημείας.
Πώς κρίνετε την ανάπτυξη της Χημείας στην Ελλάδα τα χρόνια που εσείς σταδιοδρομήσατε;
Χωρίς αμφιβολία έχει σημειωθεί τεράστια πρόοδος, αν και θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη αν υπήρχε καλύτερη χρηματοδότηση, όχι τόσο για την αγορά των πράγματι ακριβών οργάνων, που γίνονται ολοένα και πιο απαραίτητα, όσο για τη δυνατότητα επιλογής των αρίστων στην εκπόνηση διδακτορικών διατριβών με τη χορήγηση υποτροφιών.
Ποιοι είναι οι δικοί σας «ήρωες» της Χημείας σε εγχώριο και σε παγκόσμιο επίπεδο;
Οι θεράποντες της Χημείας με είχαν εντυπωσιάσει αρχικά από λογοτεχνικά κείμενα, όπως η βιογραφία της Μαντάμ Κιουρί και το μυθιστόρημα Μάρτιν Αροουσμίθ. Αργότερα ασχολήθηκα αρκετά συστηματικά με τους παλιούς χημικούς και την ιστορία της Χημείας, με αποτέλεσμα την έκδοση ενός τρίτομου έργου με βιογραφίες μεγάλων χημικών –συνολικά πάνω από 100. Σπουδαίοι χημικοί αλλά και άνθρωποι υπήρξαν ο Lavoisier, ο Scheele, ο Liebig από τους παλαιότερους, ενώ από τους νεότερους ξεχωρίζω τον Ingold και τον Woodward. Από τους μεγάλους σύγχρονους χημικούς θα έπρεπε να αναφέρω τον Κυριάκο Νικολάου, ο οποίος εργάζεται στις ΗΠΑ και έχει συνθέσει, μαζί με την πολυπληθή ομάδα του, μια πληθώρα  «δύσκολων» μορίων.
Ποιοι είναι κατά την γνώμη σας οι κομβικοί σταθμοί κατά την εξέλιξη της Χημείας;
Επιγραμματικά, η απομόνωση του CO₂ και του οξυγόνου, οι έννοιες του ατομικού βάρους και του γραμμομορίου, η συντακτική θεωρία και ο τύπος του βενζολίου, η στερεοχημεία, η κινητική μελέτη των αντιδράσεων, η θερμοδυναμική, η ραδιενέργεια, οι φασματοσκοπικές μέθοδοι (συμπεριλαμβανομένων των ακτίνων Χ).
Σε έναν σύγχρονο κόσμο όπου η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη δείχνει πως ωθεί τον άνθρωπο σε οριακές καταστάσεις -σε πολλές εκφάνσεις της ζωής του- ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος της Χημείας;
Η Χημεία θα εξακολουθεί να προσφέρει τις καλές της υπηρεσίες στην πρόοδο της Επιστήμης, αλλά και στη βελτίωση πολλών πτυχών της ζωής μας. Αν κάποτε γίνεται κακή χρήση της, υπεύθυνοι είναι εκείνοι που λαμβάνουν πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις εις βάρος της ποιότητας ζωής. Παραδείγματος χάριν, θεωρώ αδιανόητο να υπάρχουν από καιρό δόκιμοι τρόποι καταστροφής των αερίων χλωροφθορανθράκων (Freon) των παλιών ψυγείων, όχι όμως κάποιο πρόγραμμα περισυλλογής τους και επακόλουθης καταστροφής όταν λήξει η ζωή του ψυγείου.
Με ποιόν τρόπο θα παροτρύνατε έναν νέο άνθρωπο να ασχοληθεί με την χημική επιστήμη;
Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται κάποια ειδική παρότρυνση. Αν η απόφαση κάποιου να ασχοληθεί με τη Χημεία σπουδάζοντας είναι προϊόν ελεύθερης βούλησης και όχι συγκυριών ή καταναγκασμού, τότε η απόφασή του είναι συνισταμένη πολλών παραγόντων, όπου συμβουλές και παροτρύνσεις μετρούν ελάχιστα. Οπωσδήποτε, ένας εμπνευσμένος δάσκαλος συμβάλλει συχνά αποφασιστικά στην επιλογή του μαθητή.
Παρατηρώντας την προσωπική σας πορεία στη Χημεία, εντύπωση προκαλεί το πλούσιο συγγραφικό σας έργο. Πολλοί χημικοί επικαλούνται την έλλειψη οικονομικών πόρων ως εξήγηση για την αδυναμία συγγραφής βιβλίων. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη και απ’ την δική σας σκοπιά πώς τα καταφέρετε να συγγράψετε έναν μεγάλο αριθμό βιβλίων;
Η συγγραφή ενός βιβλίου δεν είναι οικονομικό θέμα, αφού όλο και κάποιος εκδότης θα είναι πάντα διαθέσιμος να εκδώσει ένα καλό βιβλίο ευελπιστώντας σε τουλάχιστον κάλυψη των εξόδων του. Αν πάλι  το βιβλίο κρίνεται ότι δεν πρόκειται να πωληθεί και να διαβαστεί, δεν υπάρχει λόγος κυκλοφορίας του. Μία και μόνο λέξη αρκεί να περιγράψει τη δική μου περίπτωση: μεράκι. 
Κατά τη διάρκεια της ζωής σας ποια θεωρείτε ότι ήταν τα άλλα κομμάτια της ζωής σας εκτός της Χημείας που σας βοήθησαν να εξελιχθείτε ως άνθρωπος; Υπήρξε αλληλεπίδραση ανάμεσα στη Χημεία και στις άλλες ασχολίες που είχατε ως άνθρωπος;
Η λογοτεχνία και η μουσική σε συνδυασμό με μια ήρεμη οικογενειακή ζωή υπήρξαν παράγοντες που με βοήθησαν στη ζωή μου. Στο βιβλίο μου «Η Λογοτεχνία της Χημείας» έχω καταγράψει πολλές αλληλεπιδράσεις των δύο αυτών πεδίων.
Τι ρόλο παίζει η οικογένεια στην ζωή ενός επιστήμονα και πώς αντίστροφα ένας επιστήμονας επηρεάζει  το οικογενειακό του περιβάλλον;
Η κατανόηση του συντρόφου μας ή του οικογενειακού περιβάλλοντος γενικότερα παίζει ασφαλώς σπουδαίο ρόλο, ειδικά όταν ένας επιστήμονας-ερευνητής πρέπει να κοπιάσει πολύ περισσότερο από έναν άλλο επαγγελματία προκειμένου να επιτύχει στον τομέα του. Το οικογενειακό περιβάλλον επηρεάζεται θετικά από τους γονείς και τα μεγαλύτερα αδέλφια που πρώτοι πρέπει να δίνουν το καλό παράδειγμα συμπεριφοράς σε κάθε έκφανση της ζωής. Αλήθεια, τι θα αποκόμιζε ένα παιδί ακούγοντας στο τραπέζι τον γονιό του να βρίζει, να κάνει χοντροκομμένα αστεία ή να καυχιέται για «κόλπα» της επαγγελματικής του ζωής;
Τι σημαίνει η επιστήμη για εσάς με την γενική έννοια; Ο τίτλος του επιστήμονα προσφέρει «κύρος» σε αυτόν που τον φέρει. Αν θεωρήσουμε ότι είναι απαραίτητο ένας «επιστήμονας» να έχει λάβει κάποια μόρφωση για να αποκτήσει τον τίτλο, πιστεύετε ότι η μόρφωση οδηγεί απαραίτητα και στην ύπαρξη παιδείας σε έναν άνθρωπο;
Η Επιστήμη είναι η φυσική τάση του ανθρώπου να θέτει ερωτήματα και να απαντά σε αυτά, πρωταρχικά λόγω της έμφυτης ανάγκης να ικανοποιεί την περιέργειά του. Η επιστημοσύνη και η παιδεία είναι ξεχωριστά πράγματα, και έχω γνωρίσει πολλούς επιστήμονες αμόρφωτους από γενικότερη άποψη. Για να αποκτήσουμε «παιδεία» δεν πρέπει να τα περιμένουμε όλα από τους άλλους, αλλά να επιδιώξουμε πρωταρχικά εμείς οι ίδιοι να την αποκτήσουμε.
Μετά τη συνταξιοδότησή σας εξακολουθείτε να ασχολείστε με τη Χημεία;
Βεβαίως, εφόσον έχω στη διάθεσή μου άφθονο ελεύθερο χρόνο. Πολύ σύντομα, το Μάρτιο του 2008, θα κυκλοφορήσει το επόμενο βιβλίο μου με τίτλο «Η Χημεία στο πιάτο», όπου πραγματεύομαι τα ελάσσονα συστατικά των τροφών που έχουν αποκληθεί μικροθρεπτικά συστατικά και τροφοφάρμακα.
Σχολιάστε οτιδήποτε θα θέλατε για το οποίο δεν σας δόθηκε η δυνατότητα λόγω του σχετικά περιορισμένου σε γνήσια επικοινωνία ηλεκτρονικού τρόπου της συνέντευξης.
Θα ήθελα να κάνω ένα σύντομο σχόλιο για τον τρόπο διδασκαλίας της Χημείας στο σχολείο. Θεωρώ ότι, παρόλη τη λαμπρή εικονογράφηση και την εν γένει ελκυστική παρουσίαση, τα βιβλία είναι πολύ δύσκολα και στην ουσία απωθούν τους μαθητές. Θα έπρεπε να αλλάξει ριζικά η διδακτέα ύλη, να καταργηθούν πολλά επιστημονικά αντικείμενα και να γίνεται η διδασκαλία μόνο από χημικούς για να αναδειχθεί η ομορφιά της Χημείας και οι σχέσεις της με τις άλλες επιστήμες. Επίσης, θα ήταν εποικοδομητική μια διαθεματική αντιμετώπιση της Χημείας, π.χ. σε συνάρτηση με την Ιστορία, την Ιατρική, την Οικονομία κ.λπ.

Εκδόσεις του Αναστάσιου Βάρβογλη
1. Πορτρέτα των Χημικών Στοιχείων, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης (Εκλαϊκευμένο)
Βάρβογλης, Αναστάσιος Γ., Σελ. 260 (2001)
2. The synthesis of functions containing two halogens and two other heteroatom substituents, a chapter (6.08) in “Organic Functional Group Transformations”, Pergamon. 
3. H Λογοτεχνία της Χημείας, Μια Ανθολογία (Εκλαϊκευμένο)  (2004)
4. Η Χημεία Χωρίς Τύπους, Εκδόσεις Ζήτη (Συλλογικά έργα)  -Σελ. 157 (2001)
5. Hypervalent Iodine Chemistry, Springer  (2003)
6. Σχολικά βιβλία για το λύκειο, ΟΕΣΒ  (2000)
7. J. McMurry, Οργανική Χημεία, τόμοι. Ι και ΙΙ, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1998-1999 (Μετάφραση)
8. Hypervalent iodine in organic synthesis, Academic Press. (Μονογραφία)   Σελ. 223 (1997)
9. The organic chemistry of polycoordinated iodine, VCH (Μονογραφία)  Σελ. 414 (1992)
10. Μαθήματα οργανικής χημείας,Εκδόσεις Ζήτη.Σελ. 396 (1981)
11. Αρχές οργανικής χημείας,Εκδόσεις Ζήτη,  Σελ. 257 (1996)
12. Η κρυφή γοητεία της χημείας, Τροχαλία (εκλαϊκευμένο)   Σελ. 278 (1994)
13. Οργανική χημεία, Εκδόσεις Ζήτη.    Σελ. 318 (1986)
14. Χημεία ετεροκυκλικών ενώσεων,Εκδόσεις Ζήτη.  Σελ. 179 (1994)
15. Χημεία οργανικών ενώσεων, Παρατηρητής. Σελ. 310 (1986)
16. Εργαστηριακός οδηγός : τεχνική-οργανικές συνθέσεις,Εκδόσεις Ζήτη   Σελ. 242 (1986)
17. Μεγάλοι χημικοί (2 τόμοι με βιογραφίες χημικών, 1995 και 1997),Εκδόσεις Ζήτη (εκλαϊκευμένο) (1997)
18. Γενική χημεία  (Schaum's outline of theroy and problems of college chemistry) (Μετάφραση)  (1980)
19. Χημεία ετεροκυκλικών ενώσεων, Εκδόσεις Ζήτη  , Σελ. 223 (1985)
20. Οργανική Χημεία, Schaum’s outline series (Μετάφραση) (1986)
21. Μεγάλοι Χημικοί . Οι Πρωτοπόροι (Εκδόσεις Ζήτη, 2006)
22. Χημεία και καθημερινή ζωή  , (Κάτοπτρο 2006)

Επιμέλεια συνέντευξης : Περδικάρης Σταμάτης