Ο Δημόκριτος γεννήθηκε στα Άβδηρα της Θράκης γύρω στα 460 π.χ απο οικογένεια αριστοκρατικής καταγωγής, δημοκρατικών όμως πεποιθήσεων. Τα Άβδηρα, ανατολικά του ποταμού Νέστου στην ακτή της Θράκης, υπήρξαν ιωνική αποικία που ιδρύθηκε το 654 π.χ απο κατοίκους των μικρασιατικών Κλαζομενών. Ήταν η τρίτη πλουσιότερη πόλη της Αθηναϊκης συμμαχίας –έδινε φόρο 15 τάλαντα- και όφειλε τον πλούτο της στην άφθονη παραγωγή σιτηρών και στο γεγονός οτι αποτελούσε λιμάνι για τη διεξαγωγή του εμπορίου με το εσωτερικό της Θράκης. Στα Άβδηρα ο Ξέρξης ξεκούρασε το στρατό του το 480 π.χ κατεβαίνοντας προς την νότια Ελλάδα. Σύμφωνα, μάλιστα, με μια μαρτυρία αυτός που φιλοξένησε τον Ξέρξη στη πόλη ήταν ο πατέρας του Δημόκριτου, αλλά γενικά η ιστορία αυτή θεωρείται απο τους μελετητές ως πλαστή: το ανέκδοτο φαίνεται να προέκυψε απο μια γενικότερη προσπάθεια σύνδεσης της ελληνικής φιλοσοφίας με την Ανατολή, αφού σύμφωνα με αυτό ο Ξέρξης άφησε στον πατέρα του Δημόκριτου κάποιους Μάγους, οι οποίοι υποτίθεται οτι μύησαν τον Δημόκριτο στα μυστικά δόγματα της <<φιλοσοφίας>> τους. Όπως αναφέρει ο ίδιος ο Δημόκριτος στο Μικρό διάκοσμο ήταν νέος, όταν ο Αναξαγόρας ήταν γέρος. Με βάση αυτό το στοιχείο η ημερομηνία γεννήσεως που παραδίδει ο Απολλόδωρος (80 Ολυμπιάδα= 460-456 πχ) φαίνεται πιθανότερη απο άλλες χρονολογίες που μας παραδόθηκαν. Κατά το μοίρασμα της πατρικής περιουσίας ανάμεσα στο Δημόκριτο και τα δύο αδέρφια του ο πρώτος, σύμφωνα με μια μαρτυρία, προτίμησε να λάβει το μικρότερο μερίδιο σε χρήματα (100 τάλαντα). Αυτά τα χρήματα τα ξόδεψε ταξιδεύοντας σε όλο σχεδόν τοτε τον τότε γνωστό κόσμο. Τα ταξίδια του στην Αίγυπτο, την Περσία και τη Βαβυλώνα θεωρούνται σχεδόν σίγουρα, ενώ τα ταξίδια στην Αιθιοπία και την Ινδία είναι λιγότερο βέβαιο οτι πραγματοποιήθηκαν. Όπως αναφέρει και ο ίδιος (απ.XIV): << Εγώ, λοιπόν περιπλανήθηκα σε περισσότερους τόπους της γης απ’τους ανθρώπους της εποχής μου, ερευνώντας τα πιο μακρινά μέρη, και γνώρισα πάρα πολλές χώρες και κλίματα και άκουσα πάρα πολλούς μορφωμένους ανθρώπους, αλλά στη σύνθεση σχημάτων που συνοδεύονται απο απόδειξη κανείς ως τώρα δε με ξεπέρασε, ούτε ακόμη και αυτοί απο τους Αιγυπτίους που ονομάζονται Αρπεδονάπτες. Μαζί και με την παραμονή μου σ’αυτούς, έζησα συνολικά οχτώ χρόνια σε ξενη χώρα>>. Στη διάρκεια αυτών των περιπλανήσεων θα πρέπει σίγουρα να επισκέφτηκε τα μεγάλα πνευματικά κέντρα της Ιωνίας, κυρίως την Έφεσο και την Μίλητο, όπου θα γνώρισε απο κοντά τη φιλοσοφία του Θαλή, του Αναξίμανδρου, του Αναξιμένη και του Ηράκλειτου. Στη Μίλητο ίσως να συνάντησε για πρώτη φορά τον άνθρωπο που έμελλε να σημαδέψει την ζωή του, το Λεύκιππο. Απ’αυτό θα πρέπει να διδάχτηκε τη φιλοσοφία του Παρμενίδη, του Εμπεδοκλή, του Πυθαγόρα. Μάλιστα, για τον τελευταίο θα συντάξει ο Δημόκριτος αργότερα ειδική πραγματεία. Δεν παρέλειψε να επισκεφτεί και ο μεγαλύτερο πνευματικό κεντρό της εποχής του, την Αθήνα, φαίνεται, φαίνεται όμως οτι η παρουσία του απο εκεί πέρασε σχετικά απαρτήρητη. Σύμφωνα με μια εκδοχή αυτό αποτελούσε επιλογή του ίδιου του Δημόκριτου, επειδή ένιωθε μεγάλη περιφρόνηση προς τη δόξα. Η επίσκεψη του Δημόκριτου στη Αθήνα ήταν κάτι το φυσικό, αφού η πόλη αποτελούσε την πνευματική πρωτεύουσα της Ελλάδας, ενώ και τα Άβδηρα ήταν μέλος της Αθηναϊκης συμμαχίας. Ίσως, όμως, η εμπόλεμη κατάσταση, στην οποία βρισκόταν τότε η Αθήνα λόγω του πελοποννησιακού πολέμου, να οδήγησε το Δημόκριτο στην απόφαση να ιδρύσει τη σχολή του στα Άβδηρα. Πάντως, ο φιλόσοφος σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να περιφρονούσε την Αθήνα, αφου ο ίδιος ήταν δημοκρατικός, ενώ πολλές απο τις απαντήσεις που έδωσε σε φιλοσοφικά προβλήματα υποβάλλουν την εντύπωση οτι γνώριζε καλά την φιλοσοφία του Σωκράτη, του Πλάτωνα, του Αντισθένη, του Αρίστιππου και του Αναξαγόρα. Όταν ο Δημόκριτος επέστρεψε στα Άβδηρα, αφοσιώθηκε στη διδασκαλία και την συγγραφή των έργων του. Η προκοπή του στη σοφία ήταν τέτοια, ώστε αποκήθηκε Σοφία ή Φιλοσοφία. Ονομάστηκε επίσης Γελασίνος (=ο γελαστός), αφού αντιμετώπιζε τη ζωή πάντα με αισιοδοξία, γαλήνη και καρτερία. Κατά μια εκδοχή ονομάστηκε έτσι, επειδή περιγελούσε τις καθημερινές θλίψεις και ελπίδες που απασχολούσαν τους άλλους ανθρώπους. Το πιθανότερο, πάντως , είναι ο χαρακτηρισμός του να προέρχεται απο την άποψη οτι η ευθυμίη αποτελεί στόχο για τη ζωή του κάθε ανθρώπου. Σύμφωνα με μια άλλη φανταστική ιστορία ο Δημόκριτος αυτοτυφλώθηκε καίγοντας τα μάτια του με την αντανάκλαση του ήλιου πάνω σε μια χάλκινη ασπίδα. Το κίνητρο που δίνοταν γι’αυτήν την πράξη δύσκολα μπορεί να ανταποκρίνεται στις διαθέσεις του ίδιου του φιλοσόφου: ήθελε τάχα να επιδοθεί, απερίσπαστος απο την μαγεία της όρασης, στο στοχασμό και την ερμηνεία των νόμων της φύσης. Αυτή η περιφρόνηση της αίσθησης φαίνεται οτι έχει ως πηγή της την πλατωνική παράδοση παρά την γνήσια διδασκαλία του Δημόκριτου. Ο ίδιος ο φιλόσοφος θεωρούσε πολύτιμες τις εντυπώσεις των αισθήσεων ως πρώτη ύλη για την ερμηνεια της φύσης, αρκεί αυτές οι εντυπώσεις να διυλίζονταν απο την κριτική ικανότητα του ανθρώπινου νου. Φαίνεται οτι πέθανε σε πολύ προχωρημένη ηλικία, αφου κατατασσόταν στους μακροβιότερους Έλληνες στοχαστές. Διάφορες πηγές παραδίδουν οτι έζησε απο 90 ως και 109 χρόνια. Δεν γνωρίζουμε την ακριβή χρονολογία του θανάτου του, ωστόσο, να αποδώσουμε διαφορετικα έργα σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του, αφου κανένα απο αυτά τα έργα δε σώθηκε ακέραιο. Και για το τελος του φιλοσόφου υπάρχουν διάφοροι θρύλοι. Σύμφωνα με έναν απο αυτούς ήθελε να αυτοκτονήσει, όντας σε βαθια γεράματα, με αποχή απο την τροφή. Επειδή, όμως, ήταν οι ημέρες των Θεσμοφορίων και οι γυναίκες της οικογένειας ήθελαν να τις γιορτάσουν ανεμπόδιστα, τον παρακάλεσαν να αναβάλλει το θάνατό του για λίγες μέρες. Διέταξε τότε να του φέρουν κοντά ένα αγγείο με μέλι (η ζεστά ψωμιά κατά άλλη εκδοχή) και εζησε, ώσπου να περάσουν οι γιορτές, μόνο με τη μυρωδιά του μελιού. Όταν πέρασαν οι μέρες, παραδόθηκε στο θάνατο.
Δημόκριτος και ατομική θεωρία
(DK 68 A56) Cic., De fin. I, 6 ,17 : <<Εκείνος (ενν.ο Δημόκριτος)...θεωρούσε...οτι πρέπει να αναγάγουμε την κίνηση των ατόμων όχι σε κάποια αρχή αλλά στον αιώνιο χρόνο>>.
Σιμπλ. ad loc. 583,20 : <<Οι οπαδοί του Λεύκιπου και του Δημόκριτου έλεγαν οτι τα πρωταρχικά, κατά την άποψή τους σώματα, δηλαδή τα άτομα, κινούνται βίαια απο πάντα στο άπειρο κενό>>.
(DK 67 AIO)Ιππόλ., Κατά πάσων αιρέσεων Ι, 12 , 2: <<...όταν αθροισθούν πολλά σωματίδια...προσκρούοντας το ενα πάνω στο άλλο συμπλέκονται και ανάλογα με την ομοιότητα του σχήματός τους...και σχηματίζουν τα άστρα. Η αύξηση και η ελάττωση τους εξαρτάται απο την ανάγκη>>.
(DK 67 A22) Αέτιος, 2 , 3 , 2 : <<Όλοι οι άλλοι, λοιπόν, θεωρούν οτι ο κόσμος είναι έμψυχος και διοικούμενος απο την πρόνοια. Ο Λεύκιππος, όμως, ο Δημόκριτος και ο Επίκουρος , αλλά και όσοι εισηγούνται την ύπαρξη των ατόμων και του κενού...θεωρούν οτι ο κόσμος δεν είναι τίποτα απ’τα δύο (παραπάνω), αλλά σχηματίστηκε απο τα άτομα χάρη σε κάποια άλογη φυσική διαδικασία. >>
Πηγή βιογραφίας και αποσπασμάτων : Δημόκριτος – Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ – ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ – Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ (Σταύρος Γκιργκένης – Βασ.Κύρκος )
Οι αλχημιστές είχαν βάλει ως στόχο να μετατρέψουν τα κοινά μέταλλα σε χρυσό.
Οι Ίνκας τον αποκαλούσαν με τον χαρακτηρισμό <<ο ιδρώτας του ήλιου>>
Οι Αρχαίοι Έλληνες τον είχαν συνδέσει με τον θεό Απόλλωνα.
Στο Βυζάντιο είχε αναδειχθεί σε σύμβολο του <<θείου>>.
Κυριότερη χρήση του χρυσού από πολύ παλιά, ήταν η κατασκευή λατρευτικών αντικειμένων και κοσμημάτων.
Από ένα γραμμάριο χρυσού παράγεται σύρμα τόσο λεπτό ώστε να έχει μήκος 3km.
Είναι από τα σπανιότερα χημικά στοιχεία. Στο γήινο φλοιό απαντά, κατά μέσον όρο, σε αναλογία μόλις 1 ppb (μέρη ανά διασεκατομμύριο)
Στη θάλασσα υπάρχει υπό την μορφή ιόντων, αλλά η συγκέντρωση του είναι 100 φορές μικρότερη από την αντίστοιχη στην ξηρά.
Σήμερα γνωρίζουμε έναν νέο τρόπο απόληψης του χρυσού. Πρόκειται για την ικανότητα βιοσυσσώρευσης του μετάλλου, που παρατηρήθηκε ότι έχει ένα ποώδες φυτό (ποικιλία ινδικού σιναπιού)
Σχηματίζει διάφορες ενώσεις κατάλληλες για τη διακόσμηση του γυαλιού και της πορσελάνης που φέρουν την ονομασία <<υγρός χρυσός>>
Οι ενώσεις του χρυσού με το θείο παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον: Ορισμένα φάρμακα που καταπολεμούν την ρευματοειδή αρθρίτιδα ανήκουν σε αυτή την κατηγορία ενώσεων.
Ξεχωρίζει για την άριστη θερμική και ηλεκτρική του αγωγιμότητα. Χρησιμοποιείται στη βιομηχανία ηλεκτρονικών.
Υπολογίζεται οτι όλη η ποσότητα του εξευγενισμένου χρυσού στην γή, θα μπορούσε να τοποθετηθεί σε ένα κύβο ακμής 18.5 περίπου μέτρων.
Στις μέρες μας, τις περισσότερες φορές, ο χρυσός εξάγεται απο ορυκτά. Αυτά τα μεταλλέυματα συνήθως περιέχουν σχετικά μικρό ποσοστό χρυσού. Πολλές απ’τις μεθόδους εξόρυξης προκαλούν ανησυχίες όσον αφορά την επίδραση τους στο περιβάλλον .Το ορυκτό το θρυμματίζουμε προς σκόνη έτσι ώστε να αποκαλυφθούν τα μικροσκοπικά σωματίδια χρυσού. Αυτά τα επεξεργαζόμαστε με διάλυμα NaCN . Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός συμπλόκου χρυσού και CN- . Προσθήκη σκόνης Zn στο προκύπτον διάλυμα , ΄΄αποκαλύπτει΄΄ τον χρυσό.
O άνθρωπος είχε την δυνατότητα να παρατηρεί χημικά φαινόμενα από τις πρωϊμες περιόδους της ύπαρξης του. Το «μαύρισμα» ενός δέντρου που κεραυνοβολείται απο την «θεϊκή» φωτιά –τον κεραυνό–, η δυσοσμία του φάγητου έπειτα από παραμονή ημερών στον ήλιο είναι κάποια από αυτά. Αυτές οι μεταβολές της ύλης παρατηρήθηκαν απο τους πρώτους ανθρώπους και συνέβαιναν, βέβαια, δίχως την παρέμβαση τους.
Οι πρώτες εκούσιες αλλαγές της ύλης απο τον άνθρωπο έγιναν με την ανακάλυψη της φωτιάς. Εκει μπορούμε να τοποθετήσουμε τις απαρχές της εφαρμογής της χημείας απο τον άνθρωπο. Το φαγητό άλλαζε υφή και οσμή κατά την «ανάμιξή» του με τη φωτιά. Η λάσπη, θερμαινόμενη στη φωτιά, άλλαζε υφή και σκλήραινε. Έτσι, ο άνθρωπος σκέφτηκε να σχηματοποίησει την λάσπη, η οποία, κατά την επαφή της με τη φωτιά και μετά από την παρέμβαση του, δημιουργούσε σκεύη για την τοποθέτηση της τροφής. Αυτή η διεργασία ήταν η πρώτη επαφή με τα κεραμικά υλικά ή και ακόμη με τις πρωϊμες μορφές γυαλιού.
Η χρονική περίοδος στην οποία τοποθετούνται αυτές οι εξελίξεις είναι η εποχή του λίθου. Τότε σηματοδοτείται μια αλλαγή στην οργάνωση των κοινωνιών, η οποία οδήγησε στην δυνατότητα συστηματικού κυνηγιού, και στην εξημέρωση των ζώων. Τα αποθέματα τροφής έγιναν μεγαλύτερα και σταθερά σε μέγεθος και έτσι ο πληθυσμός άρχισε σταθερά να αυξάνεται. Αυτό ήταν και το πέρασμα προς τη νεολιθική περίοδο. Το 4000 π.Χ., τα αποτελέσματα όλης αυτής της εξέλιξης πέρασαν απο την Μέση Ανατολή προς την Ανατολική Ευρώπη. Αυτή ήταν και η περίοδος κατά την οποία πραγματοποιήθηκε μια άλλη σημαντική ανακάλυψη· η ανακάλυψη του μετάλλου.
Η αρχική περιοδος χρήσης των μετάλλων δεν είναι γνωστή. Πιθανολογείται οτι τα πρώτα μέταλλα που ανακαλύφθηκαν ήταν ψήγματα χρυσού και χαλκού. Όμως, η σπανιότητα των συγκεκριμένων μετάλλων δεν επέτρεπε τη συστηματική χρήση τους. Αυτή επήλθε όταν ο άνθρωπος παρατήρησε ότι, θερμαίνοντας κάποιους τύπους πέτρας στην φωτιά, θα μπορούσε να λάβει διάφορα μέταλλα. Τα πρώτα στοιχεία αυτής της ανακάλυψης εμφανίζονται περίπου στο 4000 π.Χ. στην περιοχή που βρίσκεται το σημερινό Ιράν.
Το 2000 π.Χ. ένα κράμα χαλκού, η παραγωγή του οποίου έγινε κατά τύχη, έπειτα από τη θέρμανση χαλκού και κασσίτερου, χρησιμοποιήθηκε για οπλισμό. Αυτό το κράμα έδωσε και το όνομα του στην εποχή του ορείχαλκου.
Το 1500 π.Χ. οι Χετταίοι είχαν ανακαλύψει τον τρόπο εξαγωγής του σιδήρου απο τα μεταλλεύματά του, μια διαδικασία που απαιτούσε πολύ υψηλότερες θερμοκρασίες απο τον χαλκό ή τον κασσίτερο. Οι επιστολές ενός Χετταίου βασιλιά στον αντιβασιλέα, που χρονολογούνται το 1280 π.Χ, σε μια ορεινή περιοχή πλούσια σε σίδηρο, κάνουν σαφείς αναφορές στην παραγωγή του σιδήρου. Ο σίδηρος δεν είναι απο μόνο του ένα ισχυρό μέταλλο, αλλά, κατά την παραγωγή του, συλλέγει άνθρακα και δημιουργεί σε αξιόλογη ποσότητα ατσάλι, ένα πολύ πιο δυνατό μέταλλο που σφυρηλατείται πιο εύκολα και που μπορεί να δημιουργήσει ισχυρότερα όπλα και πιο αιχμηρές λεπίδες. Έτσι, ξεκίνησε η εποχή του σιδήρου. Το 900 π.Χ πολλές αυτοκρατορίες που αναπτύχθηκαν στηρίχθηκαν στην ισχύ του σιδήρου.
Σύμφωνα με μια θεωρία, η λέξη Χημεία, προέρχεται απο την ελληνική λέξη χυμός, υποδηλώνοντας έτσι την τέχνη του να παραλαμβάνει κανείς χυμούς ή να παραλαμβάνει υγρό μέταλλο από την πέτρα και έτσι, κατά μια έννοια, μπορεί να υποδηλώνει και την «τέχνη της μεταλλουργίας»...
...Μια γραφή είναι η “χυμεία” (Αλέξανδρος ο Αφροδισεύς, 2ος αι. μ.Χ.) που τη συνδέει με το ουσιαστικό “χυμός” και το ρήμα “χέω”. Μια άλλη γραφή ήταν η “χημία” που βρέθηκε στο έργο “Χημεύ” του Ερμητικού φιλοσόφου Ζώσιμου του Πανοπολίτη (4ος αι. μ.Χ.) ενώ ακριβώς την ίδια γραφή την συναντάμε ακόμη παλαιότερα με τον όρο “χημία” και στον Πλούταρχο (46 - 120 μ.Χ.)...
Ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ ασχολείται διεξοδικά με την Χημεία στο μυθιστόρημα «Η Αναζήτηση του Απόλυτου», στο οποίο ο ερασιτέχνης χημικός Μπαλταζάρ Κλαές επιδιώκει μέσω μιας ανύπαρκτης ουσίας, του απόλυτου, να επιτύχει τα όνειρα των αλχημιστών. Ωστόσο, οι προσπάθειες του βασίζονται σε κάποια λογική, σύμφωνα με τις γνώσεις της εποχής. Ας παρακολουθήσουμε μια στιχομυθία με την γυναίκα του:
<<-Ο άνθρωπος, που αντιπροσωπεύει το υψηλότερο σημείο νοημοσύνης και μας προσφέρει το μόνο σύστημα απο το οποίο προκύπτει μια δύναμη κατα το ήμισυ δημιουργική, η σκέψη!, είναι ανάμεσα στις ζωϊκες δημιουργίες εκείνη στην οποία η καύση συναντιέται στον ύψιστο βαθμό της και της οποία τα ισχυρά αποτελέσματα αποκαλύπτονται κατά κάποιο τρόπο απο τα φωσφορικά, τα θειϊκά και τα ανθρακικά άλατα που παρέχει το σώμα του στις αναλύσεις μας. Αυτές οι ουσίες δεν θα ήταν τα ίχνη που αφήνουν σ’αυτόν η δράση του ηλεκτρικού ρευστού, αρχής της κάθε γονιμότητας; Ο ηλεκτρισμός δεν εκδηλώνεται σε αυτόν απο τους πιο διαφορετικούς συνδυασμούς από κάθε άλλα ζώο; Δεν θα είχε πιο μεγάλες ικανότητες απο κάθε άλλο πλάσμα να απορροφήσει τις πιο ισχυρές δόσεις του απόλυτου και δεν θα τις αφομοίωνε ώστε να τις συνδυάσει σε μια πιο τέλεια μηχανή, την δύναμή του και τις ιδέες του; Το πιστεύω. Ο άνθρωπος είναι ένα κρυσταλλωτήριο. Έτσι, κατ’εμέ, ο ηλίθιος θα ήταν εκείνος του οποίου ο εγκέφαλος θα περιείχε ελάχιστο φωσφόρο ή οποιοδήποτε άλλο ηλεκτρομαγνητικό προϊόν, ο τρελός εκείνος του οποίου ο εγκέφαλος θα περιείχε υπερβολικές ποσότητες, ο κοινός άνθρωπος εκείνος που θα είχε λίγο απ’αυτά, η διάνοια εκείνη του οποίου ο εγκέφαλος θα ήταν κορεσμένος στον κατάλληλο βαθμό. Ο μονίμως ερωτευμένος, ο αχθοφόρος, ο χορευτής, ο μεγάλος φαγάς είναι αυτοί που μετατόπισαν την δύναμη που προκύπτει απο το ηλεκτρικό τους σύστημα. Έτσι, τα αισθήματα μας.... -Αρκετά, Μπαλταζάρ, με τρομάζεις, προβαίνεις σε ιεροσυλίες. Τι! Η αγάπη μου θα ήταν... -Απο αιθεροποιημένη ύλη που απελευθερώνεται, συνέχισε ο Κλαές, και που χωρίς αμφιβολία είναι η λέξη του απόλυτου. Σκέψου λοιπόν αν εγώ, εγώ ο πρώτος! Αν εύρισκα, αν εύρισκα, αν εύρισκα! Λέγοντας αυτές τις λέξεις σε τρείς διαφορετικούς τόνους, το πρόσωπό του έδειξε καθαρά την έκφραση του εμπνευσμένου. Παρασκευάζω μέταλλα, παρασκευάζω διαμάντια, επαναλαμβάνω την φύση! αναφώνησε. -Και θα ήσουν πιο ευτυχισμένος; Φώναξε με απελπισία. Καταραμένη επιστήμη, καταραμένε δαίμονα! Ξεχνάς Κλάες, οτι υποπίπτεις στο αμάρτημα της αλαζονίας της οποίας υπήρξε ένοχος ο Σατανάς. Αναλαμβάνεις τον ρόλο του Θεού. -Α, α,ο Θεός! -Τον αρνείται! Φώναξε υψώνοντας τα χέρια.Κλαές,ο Θεός, κατέχει μια δύναμη που δεν θα αποκτήσεις ποτέ[...]. Πίστεψε με, Μπαλταζάρ, η φύση μας έκανε να αισθανόμαστε και όσο κι αν ήθελες να ήμασταν μηχανές ηλεκτρικές, τα αέρια σου, οι αιθεροποιημένες ουσίες σου, δεν θα εξηγήσουν ποτέ το χάρισμα που διαθέτουμε να ρίχνουμε μια ματιά στο μέλλον. -Ναι, αντιγύρισε, απο τις συγγένειες. Η δύναμη του οράματος που κάνει τον ποιητή κι η δύναμη της επαγωγής που κάνει τον σοφό, βασίζονται σε αόρατες συγγένειες, που δεν μπορούμε να τις αγγίξουμε και να τις ζυγίσουμε, που οι κοινοί άνθρωποι κατατάσσουν στην τάξη των ηθικών φαινομένων, ενώ είναι φυσικά φαινόμενα. Ο προφήτης βλέπει και συμπεραίνει. Δυστυχώς, αυτές οι συγγένειες είναι πολύ σπάνιες και ελάχιστα αντιληπτές ώστε να υπόκεινται σε ανάλυση ή παρατήρηση. >>
Απο το βιβλίο του Αναστάσιου Βάρβογλη <<Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ - Μια ανθολογία>>
Και βέβαια, ανάμεσα σ’όλα τα σώματα διακρίνουμε εκείνα που αποτελούν σύνθετες ενώσεις και εκείνα που παράγουν ενώσεις. Αυτά τα τελευταία είναι άτομα [αδιαίρετα] και αμετάβλητα –αν πρόκειται να μη χαθούν τα πάντα και καταλήξουν στο μη ον. Διατηρούν την ισχύ τους όταν τα σύνθετα σώματα διαλύονται, έχοντας (τα άτομα) στέρεα φύση, μιας και είναι αδύνατον να διαλυθούν καθ’οιονδήποτε τρόπο. Συνεπώς, πρωταρχικά στοιχεία των όντων είναι οι άτομες φύσεις.
Και κυρίως, πρέπει να δεχτούμε οτι τα άτομα δεν έχουν καμία απο τις ιδιότητες των σωμάτων, εκτός απο σχήμα, βάρος και μέγεθος- και όσα κατ’ανάγκη είναι συμφυή με το σχήμα. Γιατι οι ιδιότητες μεταβάλλονται, ενώ τα άτομα δεν μεταβάλλονται καθόλου, μιας και κάτι θα πρέπει να παραμένει στερεό και αδιάλυτο τη στιγμή που τα σύνθετα διαλύονται. Κάτι που να πραγματοποιεί τις μεταβολές με απλές μεταθέσεις, μη αφήνοντας την μεταβολή να καταλήγει στο μη ον, ούτε να γίνεται εκ του μη όντος. Αναγκαστικά λοιπόν, τα απλώς μετατιθέμενα (τα άτομα) είναι άφθαρτα και δεν έχουν τη φύση των μεταβαλλομένων, είναι όμως προικισμένα με δική τους μάζα και σχήμα. Γιατι η μάζα και το σχήμα είναι που πρέπει να έχουν σταθερή υπόσταση. Άλλωστε και στην καθημερινή μας ζωή, που βλέπουμε να αλλάζουν σχήμα τα πράγματα, μπορεί να τους αφαιρούνται κομμάτια όμως το σχήμα ως ιδιότητα δεν παύει να υπάρχει, ενώ οι άλλες ιδιότητες δεν βλέπουμε να ενυπάρχουν στο αντικείμενο που μεταβάλλεται, αλλά να χάνονται απο αυτό τελείως. Αυτά που απομένουν λοιπόν (το σχήμα και η μάζα), αρκούν ωστέ να παράγουν τις διαφορές στη σύνθεση των σωμάτων, αφού κάτι θα πρέπει να αναγκαστικά να παραμένει στερεο και αδιάλυτο και να μη χάνεται στην ανυπαρξία.
Και πάλι όμως, μη πιστέψεις οτι τα άτομα έχουν κάθε λογής μεγέθη, γιατι θα σε διαψεύσουν τα δεδομένα των αισθήσεων. Θα πρέπει βέβαια να δεχτούμε πως υπάρχουν κάποιες παραλλαγές στα μεγέθη. Αυτή η πρόσθετη υπόθεση επιτρέπει να εξηγηθούν καλύτερα τα γεγονότα που σχετίζονται με τα συναισθήματα και τις αισθήσεις. Μα το να δεχτούμε κάθε μέγεθος στα άτομα οχι μόνο δεν χρησιμεύει στο να εξηγήσουμε τις διαφορές ιδιοτήτων αλλά θα μας υποχρέωνε να δεχτούμε οτι υπάρχουν άτομα ορατά στα μάτια μας – κι αυτο όχι μόνο δεν βλέπουμε να συμβαίνει αλλά ούτε το χωράει ο νούς μας, πως θα μπορούσε ένα άτομο να είναι ορατό.
Κι ακόμη, δεν πρέπει να νομίζουμε οτι σε οποιοδήποτε πεπερασμένο σώμα τα άτομα είναι άπειρα σε αριθμό, οσοδήποτε μικρά και αν είναι. Συνεπώς, όχι μόνο πρέπει να απορρίψουμε την ιδέα οτι τα πράγματα είναι δυνατό να κομματιάζονται και να υποδιαιρούνται επ’άπειρον, (ώστε να μην τα παρουσιαζουμε ως αδύναμες οντότητες και αναγκαζόμαστε να τα κονιορτοποιούμε και να τα οδηγούμε στο μηδέν), αλλά και να μη δεχτούμε την ιδέα οτι μέσα στα πεπερασμένα άτομα γίνεται μια επ’άπειρον συνάθροιση μικροσωματιδίων.Διοτι άπαξ και πούμε οτι άπειρα είναι τα σωματίδια –τα οσοδήποτε μικρά- που περιέχονται σε ένα αντικείμενο, δεν θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε πως εξακολουθεί το αντικείμενο αυτό να είναι πεπερασμένο σε μέγεθος. Γιατι δεν χωρά αμφιβολία οτι κάποιο μέγεθος θα πρέπει να’χουν αυτά τα απειράριθμα σωματίδια. Οπότε, όσο ελάχιστα μικρός και να’ναι ο όγκος τους, άπειρο θα’ταν και το μέγεθος του σώματος που απαρτίζουν.
Εδώ και καιρό έχει αναγνωριστεί η πρωτοκαθεδρία της Χημείας ως κεντρικής επιστήμης. Η δομή και οι μεταβολές της ύλης που υπάγονται στην δικαιοδοσία της ερμηνεύουν την συμπεριφορά και όχι μόνο του άψυχου κόσμου αλλά και των έμβιων όντων. Ακόμη και η βιολογία όταν θεωρηθεί σε μοριακο επίπεδο, δεν αποτελεί παρά ένα είδος περίπλοκης χημείας. Διαβάστε περισσότερα...
Group 4 Assortment
Molecules that changed the world Συγγραφέας: K.C.Nicolaou , Tamsyn Montagnon Εκδόσεις: Wiley-VCH - 1η έκδοση - 20 Μαρτίου 2008
Σε αυτό το εκπληκτικά σχεδιασμένο βιβλίο, ο K.C. Nicolaou παρουσιάζει τα πιο σημαντικά μόρια και δείχνει με εντυπωσιακό τρόπο τον ρόλο που διαδραματίζουν ορισμένες ενώσεις στην καθημερινή μας ζωή στα πεδία των φαρμάκων, των αρωμάτων και των βιταμινών.Επί παραδείγματι, εξιστορεί τη πορεία της ασπιρίνης, ξεκινώντας από την Αίγυπτο 3500 χρόνια πριν, αναφέροντας την πρώτη της σύνθεση και τις πολλαπλές εφαρμογές της... Διαβάστε περισσότερα...
Χημικά Νέα
Φωτοπολυμερισμός νανοσωματιδίων χρυσού
Στόχος αυτής της εργασίας ήταν η προετοιμασία νανοσωματιδίων, με ελεγχόμενο μέγεθος και σχήμα πολυμερών, όπως τα πολυδιακετυλένια, τα οποία έχουν πολύ ενδιαφέρουσες ιδιότητες... Διαβάστε περισσότερα...
Μαγειρικό αλάτι...κατά του καρκίνου;
Επιστήμονες από την Κορέα χρησιμοποίησαν μαγειρικό αλάτι, ώστε να δημιουργήσουν μια πορώδη “νανοβόμβα” με βάση το πυρίτιο, η οποία κυριολεκτικά θα ανατινάζει καρκινικά κύτταρα... Διαβάστε περισσότερα...
Προστατεύοντας την καρδιά
Μια πρωτεΐνη που μειώνει τις καρδιακές βλάβες στα ποντίκια ίσως να αποτελεί το κλειδί για την προστασία των ανθρώπων σε περίπτωση καταστάσεων που ενδεχομένως να απειλούν τη ζωή τους... Διαβάστε περισσότερα...
Βιώσιμα βιοκαύσιμα;
Το "stover" αραβόσιτου αποτελείται από τα φύλλα και τους μίσχους των καλλιεργειών αραβοσίτου τα οποία απομένουν στους αγρούς μετά τη συγκομιδή των εδώδιμων κόκκων. Διαβάστε περισσότερα...
Νανοϋλικά αποθήκευσης υδρογόνου
Η χρησιμοποίηση του υδρογόνου ως πράσινη πηγή ενέργειας για τα αυτοκίνητά μας αποτελεί αντικείμενο έντονης μελέτης τα τελευταία χρόνια. Βασικό ελάττωμα της τεχνολογίας αυτής αποτελεί η αποθήκευση του υδρογόνου...
Ο Δημόκριτος γεννήθηκε στα Άβδηρα της Θράκης γύρω στα 460 π.χ απο οικογένεια αριστοκρατικής καταγωγής, δημοκρατικών όμως πεποιθήσεων. Τα Άβδηρα, ανατολικά του ποταμού Νέστου στην ακτή της Θράκης, υπήρξαν ιωνική αποικία που ιδρύθηκε το 654 π.χ απο κατοίκους των μικρασιατικών Κλαζομενών. Ήταν η τρίτη πλουσιότερη πόλη της Αθηναϊκης συμμαχίας –έδινε φόρο 15 τάλαντα- και όφειλε τον πλούτο της στην άφθονη παραγωγή σιτηρών και στο γεγονός οτι αποτελούσε λιμάνι για τη διεξαγωγή του εμπορίου με το εσωτερικό της Θράκης. Στα Άβδηρα ο Ξέρξης ξεκούρασε το στρατό του το 480 π.χ κατεβαίνοντας προς την νότια Ελλάδα. Σύμφωνα, μάλιστα, με μια μαρτυρία αυτός που φιλοξένησε τον Ξέρξη στη πόλη ήταν ο πατέρας του Δημόκριτου, αλλά γενικά η ιστορία αυτή θεωρείται απο τους μελετητές ως πλαστή: το ανέκδοτο φαίνεται να προέκυψε απο μια γενικότερη προσπάθεια σύνδεσης της ελληνικής φιλοσοφίας με την Ανατολή, αφού σύμφωνα με αυτό ο Ξέρξης άφησε στον πατέρα του Δημόκριτου κάποιους Μάγους, οι οποίοι υποτίθεται οτι μύησαν τον Δημόκριτο στα μυστικά δόγματα της <<φιλοσοφίας>> τους.
Οι πρώτες εκούσιες αλλαγές της ύλης απο τον άνθρωπο έγιναν με την ανακάλυψη της φωτιάς. Εκει μπορούμε να τοποθετήσουμε τις απαρχές της εφαρμογής της χημείας απο τον άνθρωπο. Το φαγητό άλλαζε υφή και οσμή κατά την «ανάμιξή» του με τη φωτιά. Η λάσπη, θερμαινόμενη στη φωτιά, άλλαζε υφή και σκλήραινε. Έτσι, ο άνθρωπος σκέφτηκε να σχηματοποίησει την λάσπη, η οποία, κατά την επαφή της με τη φωτιά και μετά από την παρέμβαση του, δημιουργούσε σκεύη για την τοποθέτηση της τροφής. Αυτή η διεργασία ήταν η πρώτη επαφή με τα κεραμικά υλικά ή και ακόμη με τις πρωϊμες μορφές γυαλιού. 
Και βέβαια, ανάμεσα σ’όλα τα σώματα διακρίνουμε εκείνα που αποτελούν σύνθετες ενώσεις και εκείνα που παράγουν ενώσεις. Αυτά τα τελευταία είναι άτομα [αδιαίρετα] και αμετάβλητα –αν πρόκειται να μη χαθούν τα πάντα και καταλήξουν στο μη ον. Διατηρούν την ισχύ τους όταν τα σύνθετα σώματα διαλύονται, έχοντας (τα άτομα) στέρεα φύση, μιας και είναι αδύνατον να διαλυθούν καθ’οιονδήποτε τρόπο. Συνεπώς, πρωταρχικά στοιχεία των όντων είναι οι άτομες φύσεις.
Συγγραφέας: Αναστάσιος Βάρβογλης
Σε αυτό το εκπληκτικά σχεδιασμένο βιβλίο, ο K.C. Nicolaou παρουσιάζει τα πιο σημαντικά μόρια και δείχνει με εντυπωσιακό τρόπο τον ρόλο που διαδραματίζουν ορισμένες ενώσεις στην καθημερινή μας ζωή στα πεδία των φαρμάκων, των αρωμάτων και των βιταμινών.Επί παραδείγματι, εξιστορεί τη πορεία της ασπιρίνης, ξεκινώντας από την Αίγυπτο 3500 χρόνια πριν, αναφέροντας την πρώτη της σύνθεση και τις πολλαπλές εφαρμογές της...